Khu vực phía Nam đang đứng trước cơ hội hình thành một không gian kinh tế có tính liên kết cao hơn, song để biến lợi thế của từng địa phương thành sức mạnh chung, doanh nghiệp và chính quyền cần thay đổi cách tiếp cận từ “kết nối” sang cùng xây dựng chuỗi giá trị.

Tại Vòng bàn tròn kết nối nội lực cấp miền thuộc Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 khu vực phía Nam, các chuyên gia, lãnh đạo hiệp hội doanh nghiệp và đại diện địa phương tập trung bàn về một bài toán có ý nghĩa dài hạn: làm thế nào để những thế mạnh riêng lẻ của từng địa phương có thể cộng hưởng, thay vì phát triển trong những “khoảng trống” liên kết.

Khu vực phía Nam sở hữu nhiều lợi thế khác biệt. TP.HCM nổi bật với tài chính, công nghệ và thương mại; Đồng Nai có thế mạnh về công nghiệp chế tạo, công nghiệp hỗ trợ; trong khi Đồng bằng sông Cửu Long giàu tiềm năng nông nghiệp, thủy sản và năng lượng. Hệ thống cảng nước sâu, các cửa ngõ giao thương quốc tế cùng mạng lưới đô thị, công nghiệp và dịch vụ tạo nên nền tảng quan trọng cho tăng trưởng.

Tuy nhiên, theo các đại biểu, lợi thế của từng địa phương sẽ khó tạo thành sức mạnh vùng nếu thiếu một cơ chế phối hợp hiệu quả. Khoảng cách về hạ tầng, logistics, công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực doanh nghiệp vẫn là những nút thắt cần được tháo gỡ.

Một trong những vấn đề được nhấn mạnh tại diễn đàn là nâng vị thế của doanh nghiệp Việt trong các chuỗi giá trị đang hình thành tại khu vực.

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, cho rằng miền Nam không thiếu thị trường hay những dự án quy mô lớn. Điều quan trọng hơn là tạo ra ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, từ đó giữ lại phần giá trị lớn hơn trong nền kinh tế.

Theo hướng này, doanh nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long cần được kết nối thuận lợi hơn với công nghệ, vốn và thị trường TP.HCM. Doanh nghiệp ở Đồng Nai, Tây Ninh cần khai thác tốt hơn hệ thống cảng quốc tế. Đặc biệt, các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước cần có cơ hội trở thành nhà cung ứng cho những tập đoàn lớn đang hoạt động trong vùng.

Một đề xuất đáng chú ý là xây dựng Chương trình Phát triển nhà cung ứng và kết nối chuỗi giá trị khu vực miền Nam, tập trung vào những ngành mà vùng đã có lợi thế rõ rệt.

Ở góc nhìn rộng hơn, TS. Trần Du Lịch cho rằng doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lợi thế riêng để cạnh tranh. Cần hình thành các chuỗi hoàn chỉnh từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất nguyên liệu, linh kiện đến chế biến, logistics, phân phối và xây dựng thương hiệu.

Đây cũng là lý do ông đề xuất xây dựng các chuỗi giá trị ưu tiên, xác định doanh nghiệp dẫn dắt, nhu cầu logistics và nhân lực, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp cung ứng. Cùng với đó là các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp công nghệ, chuyển đổi số, đạt chứng nhận quốc tế và cải thiện năng lực quản trị.

Từ thực tế hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, ông Phan Tấn Đạt, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, chỉ ra một điểm yếu phổ biến là năng lực quản trị và kiểm soát chất lượng. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về ESG, môi trường và phát triển bền vững ngày càng được chú trọng, không ít doanh nghiệp trong nước vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của những đối tác lớn.

Vì vậy, việc kết nối không thể dừng ở những cuộc gặp gỡ hay giới thiệu đối tác. Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM định hướng kết nối chuyên gia, doanh nghiệp lớn và xây dựng bộ tiêu chí hỗ trợ doanh nghiệp nâng năng lực. Cách làm này hướng tới một quá trình đồng hành thực chất, giúp doanh nghiệp từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Từ Đồng bằng sông Cửu Long, bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh An Giang, đề xuất cơ chế thí điểm chính sách liên vùng cho những sáng kiến phát triển kinh tế tư nhân. Một chuỗi nông sản có thể bắt đầu từ vùng nguyên liệu tại An Giang, chế biến ở các địa phương trong khu vực, sử dụng logistics liên tỉnh, đưa hàng về TP.HCM và xuất khẩu qua một địa phương khác.

Trong khi đó, ông Nguyễn Duy Khương, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đồng Nai, cho rằng cần chuyển từ tư duy “xúc tiến kết nối” sang “phát triển nhà cung ứng”. Sau khi hai doanh nghiệp biết đến nhau, cần một quy trình đủ dài để đánh giá năng lực, xác định khoảng cách tiêu chuẩn, tư vấn cải tiến, hỗ trợ công nghệ, quản trị chất lượng và chứng nhận trước khi tiến tới đơn hàng thực tế.

Những đề xuất tại diễn đàn cho thấy liên kết vùng không còn là câu chuyện của riêng một địa phương. Đó là yêu cầu chung đối với chính quyền, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình mở rộng không gian phát triển.

Nếu các điểm nghẽn về hạ tầng, chính sách, logistics và năng lực doanh nghiệp từng bước được tháo gỡ, khu vực phía Nam có thể chuyển từ một tập hợp các lợi thế riêng thành một hệ sinh thái kinh tế có khả năng bổ trợ lẫn nhau. Khi đó, sức mạnh của vùng không chỉ nằm ở những dự án lớn, mà còn ở khả năng hình thành những doanh nghiệp Việt đủ lớn, đủ năng lực và đủ sức cạnh tranh trong các chuỗi giá trị khu vực và quốc tế.

Nguồn: p sống thương gia